Obezite ve Diyabezite

Obezite nedir?

 Dünya Sağlık Örgütü, obeziteyi “Sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı veya anormal yağ birikimi sonucunda ciddi sağlık sorunlarına yol açan durum” olarak tanımlamaktadır. Normalde, yetişkin erkeklerde vücut ağırlığının ortalama %15-20’sini, kadınlarda ise %25-30’unu yağ dokusu oluşturmaktadır. Bu oranın, erkeklerde %25’in; kadınlarda %30’un üzerine çıkmasına obezite diyoruz. Özetle, obezite, vücuttaki yağ depolarının fonksiyon bozukluğudur ki, biz bunu tıp dilinde “adipozite” olarak da isimlendiriyoruz.

Obezite; koroner kalp hastalığı, hipertansiyon, inme, tip 2 diyabet, bazı kanser türleri (rahim, meme, prostat ve kalın bağırsak), osteoartrit (eklem romatizması), bacak varisleri, uyku apnesi sendromu, doğum zorlukları, yumurtalık kistleri ve depresyon gibi hastalıklarla çok yakından ilişkilidir.

Dünya Sağlık Örgütü, 1995 yılından 2000 yılına kadar olan sürede, dünyadaki obez kişi sayısının %50 artarak yaklaşık 300 milyona ulaştığını bildirmiştir.

Acı gerçekler:

  • Dünyadaki obez insan sayısı, 1980’den beri yaklaşık iki katına çıkmıştır.
  • 2014 itibariyle, 18 yaş ve üstü 1,9 milyardan fazla yetişkin kiloludur; bunlardan yaklaşık 600 milyondan fazlası ise obezdir.
  • Yine 2014 itibariyle, 18 yaş ve üstü yetişkinlerin %39’u kilolu, %13’ü obezdir.
  • Dünyada, obeziteye bağlı hastalıklardan dolayı ölen insan sayısı, yetersiz beslenmeye bağlı ölenlerden daha fazladır.
  • 2014 itibariyle, 5 yaşın altındaki 41 milyon çocuk, kilolu ya da obezdir.
  • Obeziteye bağlı hastalıklar nedeniyle her yıl 2.8 milyon insan hayatını kaybetmektedir.

Obezite sıklığı Türkiye’de de batılı ülkelerden aşağı kalmamakta, özellikle kadınlarda %30 gibi yüksek rakamlara ulaşmaktadır. 1990’dan 2000 yılına ülkemizde obezite oranı kadınlarda %36, erkeklerde %75 oranında artmıştır…

Diyabezite nedir?

Obezitenin davetiye çıkardığı hastalıkların başında diyabet, yani şeker hastalığı geliyor. Diyabet ve obezitenin birlikte olduğu duruma “diyabezite” diyoruz.

Gelişmiş ve gelişmekte olan tüm dünya ülkelerinde diyabet sıklığı, çok hızla yükselmektedir. 1980’de dünyada toplam diyabetli sayısı 108 milyon iken, 2014’de bu sayı 422 milyona ulaşmış durumdadır. Uluslararası Diyabet Federasyonu’na göre 2040 yılında bu rakamın 642 milyona çıkacağı tahmin edilmektedir. Diğer bir deyişle, her on kişiden birinde şeker hastalığı olacaktır.

Türkiye’de de durum, dünyadan farklı değildir. 2000’li yılların başında diyabet hastalığı sıklığı %7,2 iken, bu sıklık, 2010 yılı verilerinde %90 artış göstererek %13,7’ye yükselmiştir. Yapılan bilimsel çalışmalarda ülkemizde 7 milyonun üzerinde diyabetli olduğu, yaklaşık 3 milyon kişinin ise diyabetli olduğundan haberdar olmadığı tespit edilmiştir.

Türkiye’de özellikle bazı yörelerde 40’lı yaş grubundaki her 5 erişkinden birinin diyabetli olduğu bilinmektedir. Ülkemizde 15.000 civarında 18 yaş altı diyabetli çocuk bulunmaktadır.

Diyabet hastalığının görülme sıklığının obezitenin artışına paralel olarak hızla arttığı saptanmış ve 20 yaş üzeri her yedi kişiden birinin diyabetli olduğu ortaya çıkmıştır. Hareketsiz yaşam tarzı, sağlıksız beslenme ve obezitedeki artışın bu sonuca çok önemli katkısı olduğu bilinmektedir.

Yani, obezite, diyabete; diyabet de obeziteye zemin hazırlamaktadır.

Uzm. Dr. Halil Kutlu EROL

Yunus Emre Hastanesi

İç Hastalıkları Bölümü
Diyabet, Obezite ve Tiroid Kliniği