Bilinmesi Gereken Tüm Yönleriyle Diyabet

Diyabet;

Vücudumuzda pankreas adlı salgı bezinin yeterli miktarda insülin hormonu üretememesi ya da ürettiği insülin hormonunu etkili bir şekilde kullanamaması sonucu ortaya çıkar. Sonuç olarak kişi yediği besinlerden kana geçen şekeri, yani glikozu kullanamaz ve kan şekeri yükselir. Tedavi eksikliğinde doku ve organ hasarları görülebilir. Ömür boyu süren ve kişinin yaşam kalitesini bozan diyabet sürekli eğitim gerektiren bir hastalıktır.

İnsülin Hormonu Nedir?

Karbonhidrat,yani vücut tarafından alındığında parçalanıp şekere dönüşen gıdalar ile açığa çıkan enerji kaynağı olan glukozun hücreye girip enerjiye dönüştürülmesini sağlayan hormondur. İnsülin yok, az ya da görevini yapamıyorsa glukoz hücre içine giremez ve kanda yüksek kalır.

Kaç Tip Diyabet Vardır?

Nedenlerine göre birçok tipi olmakla beraber, vakaların büyük kısmı Tip1 ve Tip2 diyabet olarak karşımıza çıkmaktadır. Tip2 diyabetin başlangıcı yavaştır ve belirtiler hemen ortaya çıkmaz. Ancak vücutta yaptığı hasarlar erken dönemde başlar.

Tip1 Diyabet;

Sıklıkla çocuklukta ve genç yaşta görülür. Tüm diyabetlilerin %10’unu oluşturur. Bu tipte insülin ya hiç yoktur ya da yeterli değildir. Bu nedenle Tip1 diyabetin tedavisinde temel ilaç insülindir.

Tip2 Diyabet;

En sık görülen diyabet şeklidir ve tüm diyabetlerin %90’nını oluşturur. Genetik yatkınlık mevcuttur. Tedavide diyet,egzersiz ve kan şekerini düşürücü ilaçlar yer almaktadır.

Diyabetin Belirtileri Nelerdir?

-Kilo kaybı
-Çok su içme
-Sık idrara çıkma
-Sürekli yemek yeme isteği
-Halsizlik yorgunluk
-Görmede zayıflık
-Sık tekrarlayan enfeksiyon ve geç iyileşen yaralar

Diyabet Tanısı Nasıl Konur?

Ülkemizde ve dünyada diyabetin sıklığı giderek artmakta ve daha genç yaşta görülmeye başlamaktadır. Bir kişinin diyabetli olup olmadığı Açlık Kan Şekeri (AKŞ) ölçümü veya Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) yapılarak saptanır. AKŞ ölçümü 100-125mg/dl olması gizli şeker (pre-diyabet) göstergesidir. AKŞ ölçüm sonucunun 126mg/dl veya daha yüksek olması diyabet varlığını göstermektedir.

Ayrıca Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT)’de şekerden zengin sıvı alındıktan sonraki ikinci saatte glukoz düzeyi 200mg/dl veya daha fazla ise diyabet tanısı konur.

Diyabetin Ortaya Çıkmasında Etkili Olan Risk Faktörleri Nelerdir?

-Ailede diyabet öyküsü
-Stres
-Hareketsiz yaşam tarzı
-Gebelikte diyabet öyküsü
-Etnik yapı

Diyabet Nasıl Tedavi Edilir?

Diyabet tedavisinde amaç; kan şekeri ayarını sağlamak ve normale en yakın kan şekeri düzeyi ile komplikasyon gelişmesini önlemek veya yavaşlatmaktadır.Sağlıklı beslenme (diyet) programlı egzersiz, şeker düşürücü ilaçlar, insülin, düzenli ve bilinçli kan şekeri kontrolü ile eğitim ana tedavi başlıklarıdır.

Diyabet Başka Hangi Problemlere Yol Açar?

Hastaların beslenme, egzersiz ve ilaç tedavisi konusunda gerekli özeni göstermemeleri durumunda uzun vadede kalp krizi, inme, körlük, böbrek yetmezliği ve damar bozuklukları ile karşılaşmaları yüksek olasılıktır.

Diyabet Hastalarının Bilmesi Gereken Hususlar Nelerdir?

-Yiyeceklerle kan şekeri arasında bir ilişkinin bulunduğu,
-Yiyeceklerdeki karbonhidrat,yağ ve protein oranları,
-Öğün sayısına dikkat edilmesi, 3 ana ve 3 ara öğünün atlanmaması gerektiği,
-Yeterli su tüketimi,
-Diyet değişim listeleri ve nasıl kullanılacağı,
-Posanın anlamı ve tercih edilmesi gerekliliği;
-Yapay tatlandırıcılar ve kullanma sınırları hastalar tarafından iyi bilinmelidir.

 

Uzm. Dr. Şükran Öztürk
İç Hastalıkları