Öksürme, hapşırma, merdiven çıkma esnasında idrar kaçırma ve kontrol dışı idrar tutamama;

Kadınlarda sık görülen, tedavisi mümkün olan, ancak utanıldığı için nadiren hekime danışılan bir rahatsızlık. Son yıllarda gelişen cerrahi teknikler ve çok sayıda tıbbi tedavi ile yaşam kalitesini önemli ölçüde bozan bu tür rahatsızlıklarda iyileşme elde edebilmektir.

Kadınlarda idrar kaçırma oldukça sık rastlanan ancak tedavi için hekime nadiren başvurulan bir hastalık gurubu. Kontrol dışı idrar tutamama ve kaçırma tedavisi mümkün rahatsızlıklardandır. Ne yazık ki bu rahatsızlık gizlenmekte ve ped kullanma, sık çamaşır değiştirme, sıvı kısıtlaması gibi aslında pek de sonuç alınamayan yöntemlerle giderilmeye çalışılmaktadır.

Sorunun Kaynağını Tespit

Tam idrar kaçırmalar, yani idrarın geldiğinin hissedilmediği ve tamamının kaçırıldığı durumlar, genellikle sistemik bir hastalığın sonucudur. Daha çok nörolojik hastalıklar sonucunda ortaya çıkarlar ve ancak buna sebep olan hastalığın tedavisi ile iyileşme belirtileri gösteririler.

Ürolojik olarak değerlendirdiğimiz hastalıklar ise mesane (idrar torbası) ve daha ileri idrar kanalının hastalıklarında ortaya çıkar. Genellikle eforla gelen idrar kaçırmalara, sıkışma tipi idrar kaçırmalara ve ikisinin birlikte görüldüğü idrar kaçırmalara çok sık rastlanmaktadır.

Efor ile idrar kaçırma günlük merdiven çıkma, hapşırma, öksürme esnasında olabildiği gibi, ilerleyen dönemlerde daha basit hareketlerde bile idrar kaçırabilmektedir.

Çok sayıda doğum yapma sonucu mesanenin çökmesi, menopoz sonrası ürethranın hareket kabiliyetini yitirmesi, aşırı kilo alımı gibi nedenlerle de idrar kaçırma sorunu oluşabilir. Bazı hastalarda ise bahsedilen bu hastalıkların hiçbiri olmadan da aynı şikayetler oluşabilir. Mesanenin vajinal muayenede sırasında olması gerektiği yerin daha altında tesbit edilmesine ”sistosel” denir.

Sistosel zaman zaman tüm mesanenin vajina dışına taşması şeklinde olabilir. Bu da idrar kontrolünü sağlayan sistemlerin çalışmamasına neden olur ve cerrahi yöntem ile düzeltilmeyi gerektirir.

Kolay Tanı Ve Tedavi

Bu rahatsızlıkta tanı konması kolaydır. Jinekolojik muayene, öksürtme testi, Bonney testi denen basit bir muayene, bazı hallerde ürodinamik tetkik ile tanı konur. Tedavide tıbbi olarak üriner antispasmodik ilaçlar kullanılabilir. İlaç tedavisinden alınacak sonuca göre cerrahi tedavi planlanır.

Hastanın mevcut rahatsızlığına göre ameliyat belirlenir. Hastada sistosel var ise sistoselin düzeltilmesi mevcut şikayetleri ortadan kaldırabilir.

Öksürme, hapşırma, merdiven çıkarken idrar kaçırma gibi şikayetleri olan hastalarda son yıllarda vajinal tape operasyonları planlanmaktadır. Bu ameliyatta vajinal yaklaşımla idrar kanalı çıkışına bir bant yerleştirilir, hastalar bir sonraki gün taburcu edilir ve tedavi başarısı %90 civarındadır.

Bunun dışında hastalara zayıflamaları, kabız olmamaları tavsiye edilir. Tam idrar kaçırmalarda hastalara idrar yapma egzersizleri önerilir. Hastalar bu egzersizlere titizlikle uyarlarsa ciddi düzelmeler sağlanır, ancak bu pelvis kaslarının geliştirilmesine yönelik bir çaba olduğu için sabırlı davranılması, kısa sürede sonuç elde edilemeyeceğinin bilinmesi gerekir.

Sıkışma hissi olan idrar kaçırmalarda daha çok tıbbi tedavi kullanılır. Üriner antispasmodikler dediğimiz bu ilaçlara her gün yenileri ilave edilmekte, bir gruptan sonuç alınmazsa, diğer bir grup ilaç denenebilmektedir.

Sıkışma hissi ve efor sonucu idrar kaçırmalarının birlikte olduğu durumlarda hem cerrahi operasyon hem de ilaç tedavisi beraber uygulanır. Bu grupta yer alan hastalara operasyon sonrası şikayetlerinin ne kadarının geçeceği iyi izah edilmelidir.

Tedavi antispasmotiklerin kullanılması ile sürdürülmelidir.

Op. Dr. Göksel Verim
Üroloji Uzmanı